ĐIỆN HẠT NHÂN - PHẢI CHĂNG LÀ GIẤC MƠ ĐẾN CHÓNG MẶT

Thảm họa kinh hoàng Chernobyl, xếp hạng 7 theo thang INES, xảy ra tại Ukraina, Liên Xô cũ, ngày 26-4-1986, là sự kiện khơi mào cho nhận thức của nhân loại về sự nguy hiểm tiềm tàng của hạt nhân dân sự.

Nhà máy điện hạt nhân Chernobyl gặp sự cố gây thảm họa vào ngày 26/4/1986

Tai nạn này là do ở những sai sót trong thiết kế nhà máy điện hạt nhân và một loạt lỗi lầm của con người, nhất là thái độ quan liêu không thể tả.

Công suất yếu, tâm lò không ổn định, nước dùng để truyền nhiệt có mặt khắp nơi, nhưng nó cũng là nguồn hấp thụ nơtron và do đó hơi nước rất là nguy hiểm và các cần điều khiển (barres de contrôle) không hoàn toàn dễ sử dụng.Chính lò phản ứng số 4 RBMK của Liên Xô, 1000 MW, kiểu lò nước sôi nhẹ, kiềm hãm bằng than và được làm giàu thấp với uranium, đã gánh chịu vụ nổ (không phải hạt nhân) và chảy tâm lò. Lò này, dạng trụ với đường kính là 12 m và cao 8 m, chứa 190 tấn uranium làm giàu 2%. Những điểm yếu của kiểu lò này là không có vỏ bọc (enceinte de confinement) hay mái vòm bảo vệ.

Chính thao tác của một vài kĩ sư điện, không biết gì về hạt nhân, đến từ Moscow, với mục tiêu là chứng tỏ khả năng khởi động lại nhà máy cùng với động năng của turbin khi có sự cố bên ngoài về điện, là nguồn gốc gây ra thảm họa. Nguyên nhân là do sự bịt kín và sự gãy đổ các cần điều khiển đối với than kiềm chế. Chế độ siêu cấp (công suất lò phản ứng tăng lên 100 lần) gây ra một loạt các vụ cháy nổ.

Vụ nổ lớn đầu tiên là nổ hơi nước làm tung lên trời 1200 tấn bê tông phủ lò phản ứng. Vụ nổ thứ hai hoặc là do hidro, hoặc do vượt quá giới hạn và phản ứng dây chuyền xảy ra. Ngoài một lượng khổng lồ các chất phóng xạ tung vào không khí (cao hơn 3000 m); người ta ước tính rằng gần 100 kg plutonium (trên tổng số 400 kg chứa trong lò) đã lan tỏa vào môi trường lúc xảy ra vụ cháy.

"Mặt khác, phần lớn, chính con người là nguyên nhân chứ không phải máy móc! Do đó phải tính đến tần suất lỗi của con người"

GS Nguyễn Khắc Nhẫn

Sự chảy tâm lò và các cấu trúc kim loại tạo nên một lớp corium nằm dưới lò phản ứng. Trong chất thải này có chứa 300 kg plutonium.

Theo một chuyên gia là giáo sư Vassili Nesterenko, sự lắng đọng của plutonium nóng chảy này có thể gây nên một vụ nổ nguyên tử nhiều chục năm sau đó ! Các chuyên gia của Viện hàn lâm Khoa học Belarus tính toán rằng một vụ nổ nguyên tử mạnh từ 50 đến 80 lần bom Hiroshima có thể xảy ra 2 tuần sau vụ nổ Chernobyl !

Những người vận động lobby cho giải pháp điện hạt nhân cho rằng xác suất xảy ra một tai nạn lớn như vậy (chảy tâm lò) là khoảng 1 phần triệu.

Người ta thường nhầm lẫn giữa xác suất và kì vọng toán học (espérance mathématique). Con số rất nhỏ này không thể tin được, bởi vì xác suất phụ thuộc vào rất nhiều giả thiết.

Mặt khác, phần lớn, chính con người là nguyên nhân chứ không phải máy móc! Do đó phải tính đến tần suất lỗi của con người. Đừng quên rằng chỉ trong vòng 50 năm qua mà đã xảy ra năm vụ cháy tâm lò : một ở Three Mile Island, một ở Chernobyl và ba ở Fukushima. Thế giới hiện có 437 lò, với tổng công suất là 370.500 MW.

Khái niệm về rủi ro rộng hơn khái niệm xác suất. Năm nay, nhân kỉ niệm 26 năm Chernobyl, người ta bắt đầu xây dựng một cái Sarcophage (cái quách) khổng lồ thứ 2, trị giá 1,5 tỷ euros, bao trùm lò Chernobyl, với mục đích cấm phóng xạ thóat ra ngoài trời. Thiết nghĩ, thực không có một công nghệ nào "quái lạ" như thế này.

Ai nghiêm trọng hơn?

Tác giả đánh giá thảm họa Fukushima nghiêm trọng hơn nhiều lần so với Chernobyl

Khi so sánh mức độ nghiêm trọng giữa hai thảm họa Chernobyl và Fukushima, cũng như nhiều chuyên gia khác, tôi cho rằng thảm họa Fukushima nghiêm trọng hơn nhiều lần so với Chernobyl, bởi vì nó được gây ra bởi thiên nhiên và phức tạp hơn nhiều, tuy rằng có nhiều lỗi về thiết kế. Nó đã làm chảy tâm lò phản ứng số 1, 2, và 3 của nhà máy Fukushima 1 Daiichi và gây thấm bể chứa và đáy của một số lò (melt-out).

Thật ra, tập hợp những thanh nhiên liệu chứa trong hồ, tương đương với hai chục tâm lò, cũng có thể bị nóng chảy. Kịch bản này còn nguy hiểm hơn việc nóng chảy một tâm lò bởi vì nó không chỉ liên quan đến nhiều lò phản ứng mà còn nhiều hồ làm mát các thanh nhiên liệu phóng xạ.

Trong khi ở Chernobyl, phản ứng dây chuyền không kiểm soát được đã gây nên sự hoạt động quá mức của lò phản ứng và từ đó là nhiệt độ cao bất thường, dẫn đến vụ nổ hơi nước hoặc là hidro ; tại Fukushima, phản ứng dây chuyền được tắt một cách tự động khi xảy ra động đất, điều này hạn chế mức độ thải ra các sản phẩm của quá trình phân hạch. Điều may mắn là ở Chernobyl, tâm lò nóng chảy không thấm qua đáy lò trong khi ở Fukushima, tâm lò nóng chảy đã xuyên qua bể chứa và vỏ bọc để đi vào lòng đất.

"Tai họa rất nguy hiểm đối với Nhật Bản nằm ở sự ô nhiễm gây ra bởi cesium 137 đối với mặt đất, tầng dưới mặt đất, các lớp nước giếng, nói chung là cả hệ thống lưu chuyển nước ngọt"

GS Nguyễn Khắc Nhẫn

Cũng cần biết thêm rằng ở Fukushima có 877 tấn nhiên liệu trong các lò phản ứng và 3.400 tấn nhiên liệu đã qua sử dụng nằm trong 7 hồ chứa, tổng cộng là 4.277 tấn. Để so sánh, nên nhớ rằng ở Three Mile Island con số này là 30 tấn và ở Chernobyl là 190 tấn.

Ước tính lượng chất phóng xạ thoát vào không khí ở Fukushima là 770.000 terabecquerels, tức gần 5 lần ít hơn ở Chernobyl (4 triệu terabecquerels ). Nhưng con số này không tính đến chất thải đi vào đất và nước biển, và cũng không nên quên rằng việc ô nhiễm vẫn tiếp tục ở Fukushima. Lượng cesium 137 thải vào biển nhiều hơn khoảng hai lần số lượng gây ra bởi các vụ thử bom nguyên tử ở Thái Bình Dương vào những năm 1960.

Nhưng tai họa rất nguy hiểm đối với Nhật Bản nằm ở sự ô nhiễm gây ra bởi cesium 137 đối với mặt đất, tầng dưới mặt đất, các lớp nước giếng, nói chung là cả hệ thống lưu chuyển nước ngọt. Một phần nước ngọt, mà rất khó có thể biết con số chính xác, có thể không thể dùng cho sinh hoạt và nông nghiệp được trong vòng hơn 2 thế kỉ !

Trái với Tepco vốn tìm mọi cách khẳng định rằng chỉ có sóng thần là nguyên nhân của thảm họa Fukushima, Ủy ban điều tra Nhật Bán đã đưa ra giả thuyết là đường ống chính của nhà máy điện hạt nhân đã bị hư hại nghiêm trọng, ngay trước trận động đất dữ dội (9 độ Richter) xảy ra.

( Theo BBC)

Xem bài gốc tại đây: Chernobyl sau 26

Nhật Bản: người dân biểu tình chống điện hạt nhân

TTO - Thủ tướng Yoshihiko Noda ngày 22-8 không tỏ ra nhượng bộ trong cuộc họp đầu tiên với các nhà tổ chức phong trào biểu tình chống năng lượng hạt nhân, diễn ra hằng tuần trước dinh thủ tướng từ tháng 3 đến nay.

>> Bướm đột biến do thảm họa hạt nhân Fukushima

Người biểu tình chống năng lượng hạt nhân bên ngoài dinh thủ tướng Nhật Bản - Ảnh: Asahi

Trong cuộc họp với đại diện người biểu tình, Thủ tướng Noda bảo vệ quyết định của ông khi tái khởi động hai lò phản ứng tại Nhà máy điện Oi (tỉnh Fukui) hồi tháng 6, đồng thời cam kết tiếp tục tiến hành các biện pháp cải thiện tính an toàn của hai lò phản ứng này.

“Quan điểm cơ bản của chúng tôi là giảm sự phụ thuộc của Nhật Bản vào năng lượng hạt nhân về trung và dài hạn. Nhưng quyết định tái khởi động lò phản ứng dựa trên một góc nhìn toàn diện, gồm cả sự cần thiết của chúng với cuộc sống nhân dân” - Thủ tướng Noda nói.

Phát biểu này của Thủ tướng Noda bị phe biểu tình bác bỏ. Trong cuộc họp, 11 đại biểu của người biểu tình phản đối bất kỳ việc tiếp tục nối lại hoạt động của nhà máy hạt nhân nào, đồng thời kiến nghị hủy đề cử ông Shunichi Tanaka - một người ủng hộ năng lượng hạt nhân - trở thành tân lãnh đạo tại cơ quan giám sát hạt nhân Nhật Bản.

Cuộc họp kết thúc sau khoảng 30 phút mà không phe nào chịu nhượng bộ phe nào.

“Người dân sẽ tiếp tục đi biểu tình mỗi tuần. Họ giận dữ khi ông khởi động lò phản ứng trong khi thảm họa Fukushima vẫn chưa được giải quyết” - một đại diện người biểu tình tên Misao Redwolf nói tại cuộc họp.

Cựu thủ tướng Naoto Kan cũng đến tham dự cuộc họp giữa ông Noda và Liên minh chống hạt nhân diễn ra ở văn phòng thủ tướng.

Thủ tướng Noda được cho là không muốn tiếp xúc với đại diện người biểu tình nhưng ông buộc phải làm vậy khi quy mô các cuộc biểu tình vào mỗi thứ sáu hằng tuần trước dinh thủ tướng ngày càng tăng, khi số người tham gia lên đến hàng vạn người trong những tuần gần đây.

Cá gần Nhà máy Fukushima nhiễm phóng xạ cao kỷ lục

Hai mẫu thử cá được TEPCO xác định bị nhiễm xạ cao kỷ lục - Ảnh: Kyodo

Công ty Điện lực Tokyo (TEPCO) cho biết hai mẫu cá đánh bắt trong vùng biển cách Nhà máy điện hạt nhân Fukushima ở bán kính 20km bị phát hiện nhiễm phóng xạ cesium cao kỷ lục: 25.800 becquerels/kg. Mẫu thử cá này được TEPCO đánh bắt trong ngày 1-8 ở độ sâu 15m.

Nồng độ trên cao gấp 258 lần nồng độ cesium mà chính phủ quy định an toàn cho người tiêu dùng. Phát hiện này cho thấy ô nhiễm phóng xạ tại khu vực này vẫn là một vấn đề nghiêm trọng mặc dù thảm họa hạt nhân đã xảy ra hơn một năm.

Cơ quan thủy sản của tỉnh cũng đã thực hiện xét nghiệm riêng với số cá này và cho ra kết quả tương tự. Trước đó, kỷ lục nhiễm xạ ở cá được cơ quan này thực hiện là 18.700 becquerels/kg.

 (Theo Kyodo, Asahi)

Và đây là chúng ta:

Nghị quyết về chủ trương đầu tư dự án điện hạt nhân Ninh Thuận đã được Quốc hội thông qua tháng 11.2009. Dự án gồm hai nhà máy với công suất trên 4.000 MW với công nghệ chính là lò nước nhẹ cải tiến, thế hệ lò từ thứ ba trở lên, đã được kiểm chứng, đảm bảo tuyệt đối an toàn và hiệu quả kinh tế tại thời điểm lập dự án đầu tư. Tổng mức đầu tư của dự án khoảng 200.000 tỷ đồng (tại thời điểm lập dự án, quý 4/2008).

Để vận hành một lò phản ứng hạt nhân cần có từ 700 đến 1.000 chuyên gia theo các hướng khác nhau. Tổng nhân sự vận hành 1 lò phản ứng khoảng 2500

Theo trên thấy:

- Trong 20 năm tiếp theo sẽ xây mới 14 lò phản ứng với tổng công suất 15.000 - 16.000MW

- Lượng tiền cần có: 50.000 tỷ VNĐ x 15 = 750.000 tỷ VNĐ ( khoảng 40 tỷ USD) ( Giá lập tại thời điểm 2008, bây giờ chắc cao hơn) -> co số khổng lồ so với một nền kinh tế ọp ẹp.

- Số nhân sự vận hành cần có: 2500 x 14 = 35.000 người  -> tức cần đào tạo với tốc độ 2000 chuyên gia/ 1 năm -> chóng mặt.

Chưa kể các điều kiện khác, giả sử có đủ tiền để xây dựng thì nhân lực vận hành các lò phản ứng thật đáng e ngại, đào tạo ở đâu, ở nước ngoài hay ở nền giáo dục ưu việt này (toàn dạy lý thuyết suông) thì hình ảnh Chernobyl  và Fukushima chắc chắn phải nghĩ tới.

(N.Anh)